Koncert na zmianę czasu: Medytacje na klawesyn
Pewnego dnia zadałam sobie pytanie: co dalej? Jakiemu projektowi powinnam teraz poświęcić uwagę, czas i energię? Czy świat potrzebuje kolejnego nagrania „Wariacji Goldbergowskich” Bacha? Czy jest coś, co mogłabym zrobić, aby uczynić świat lepszym a ludzi bardziej szczęśliwych, obecnych i świadomych? Ponieważ medytuję od wielu lat, odpowiedź na powyższe pytania przyszła do mnie w medytacji, i brzmiała: “Medytacje na klawesyn”.
Tak Katarzyna Kowalik opowiada o projekcie, którego będziecie mieli okazję doświadczyć na tegorocznym Koncercie na zmianę czasu. Słowo doświadczyć nie jest przypadkowe, ponieważ tym razem będziecie zaproszeni nie tylko do słuchania, ale również do medytacji. Być może pierwsze skojarzenie z praktyką medytacji to człowiek zatopiony w swoim wnętrzu, otoczony absolutną ciszą. Jak to się ma do koncertu? Otóż medytacja nie musi być cichą praktyką. Słuchanie muzyki jest formą ćwiczenia zarówno koncentracji, jak i kontemplacji, ponieważ dźwięk powstaje i można go doświadczyć tylko w chwili obecnej. Może być on zatem idealnym narzędziem wprowadzającym słuchacza w stan medytacji.
Medytacje na klawesyn, które zabrzmią w Polsce po raz pierwszy, łączą medytacyjne utwory barokowe oraz współczesne zamówienia kompozytorskie. Kompozytorzy tacy jak Anna Huszcza, Andrzej Karałow, Nicola LeFanu, John Palmer znaleźli nowatorskie sposoby wykorzystania instrumentu kojarzonego głównie z muzyką dawną. Na koncercie zabrzmi on z towarzyszeniem mis tybetańskich, gongów„ a także z elektroniką. Wszyscy kompozytorzy zostali poproszeni o włączenie praktyki medytacyjnej do procesu twórczego, niezależnie od swojego doświadczenia w tym temacie. Na koncercie do medytacji zostanie zaproszona również publiczność, sama artystka też wykonanie traktuje jako doświadczenie medytacyjne. Ale bez obaw, nie trzeba mieć za sobą godzin spędzonych na tej czynności – projekt zakłada uczestnictwo wszystkich, niezależnie od stopnia wtajemniczenia. Można po prostu zatopić się brzmieniu klawesynu i zatrzymać myśli na tu i teraz. To właśnie istota medytacji. Pomogą nam w tym dodatkowo niezwykłe przedmioty. Intibag (współpracujący z Hashtag Labem nie pierwszy raz) tworzy piękne obiekty sensoryczne, pomagające w wyciszeniu, regulacji układu nerwowego oraz stymulacji czucia głębokiego. Tego wieczoru będą one dostępne w naszej sali – będzie można na nich usiąść, położyć się, a nawet nimi przykryć i docisnąć.
Całość gwarantuje niezwykłe doświadczenie wyciszenia, spokoju i zatrzymania. Przyjdźcie, zrelaksujcie się, zanim na nowo ruszycie w pęd finiszu roku 2026.
Program:
Louis Couperin Prélude non mesuré (w stylu Frobergera)
Nicola LeFanu Fantasia for Katarzyna
Anna Maria Huszcza Intertwined Silence*
John Palmer Akasha
Andrzej Karałow Beyond stillness, murmuring voices*
Janet Oates Flow
Rolf Hind …comme un clavecin mêlé de gong…
Johann Jakob Froberger Méditation sur ma mort future
*Utwór skomponowany w ramach stypendium z Funduszu Popierania Twórczości Stowarzyszenia Autorów ZAiKS
Wystąpią:
Katarzyna Kowalik klawesyn, misy tybetańskie, gong
Realizacja:
koncepcja programowa: Katarzyna Kowalik
tekst: Marta Piórkowska, Katarzyna Kowalik
produkcja: Marta Piórkowska
identyfikacja wizualna: Aleksandra Ołdak
reżyseria dźwięku: Kosma Standera
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Projekt pod patronatem British Council.
Swoim wsparciem objęli go również: Hinrichsen Foundation, The Marchus Trust, Vaughan Williams Foundation, Gemma Classical Music Trust oraz prywatni sponsorzy.
Przestrzeń Muzyki Współczesnej Hashtag Lab współfinansuje Miasto Stołeczne Warszawa.
Patronem medialnym Przestrzeni Muzyki Współczesnej Hashtag Lab jest POLMIC.PL., Dwójka Polskie Radio i Wyborcza.pl
Jeśli chcesz wiedzieć więcej o artystce:
Katarzyna Kowalik – polsko-brytyjska klawesynistka mieszkająca w Londynie, łącząca tradycję z nowatorstwem poprzez ekspresyjną interpretację, odważne programy koncertowe i interdyscyplinarne projekty. Ceniona za wszechstronność, zarówno w repertuarze historycznym, jak i współczesnym, konsekwentnie poszerza możliwości artystyczne klawesynu poprzez zamówienia kompozytorskie, tworzenie projektów łączących różne dziedziny sztuki i docieranie z instrumentem do nowych odbiorców.
Studiowała fortepian i klawesyn na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie pod kierunkiem Alicji Palety-Bugaj, Marii Szraiber i Władysława Kłosiewicza. Następnie ukończyła studia magisterskie z zakresu wykonawstwa historycznego w Guildhall School of Music & Drama w Londynie, gdzie pracowała z Carole Cerasi, Jamesem Johnstone’em i Nicholasem Parle’em. Dwukrotnie otrzymała stypendium artystyczne Guildhall Artist Fellowship, a także City of London Corporation Award i Guildhall School Trust Award.
Swoją wiedzę i doświadczenie rozwijała również podczas pracy z Christophem Roussetem i Skipem Sempé w Piccola Accademia w Montisi, Iltonem Wjuniskim w Académie Musicale de Villecroze oraz w ramach programu AAMplify – Academy of Ancient Music. W 2015 roku została wybrana do udziału w Handel House Talent Scheme, a podczas konkursu Gianni Gambi w Pesaro we Włoszech zdobyła nagrodę basso continuo.
Występowała w wielu prestiżowych salach koncertowych i instytucjach kultury Wielkiej Brytanii, m.in. w Barbican Centre, Cadogan Hall, Royal Albert Hall, St John’s Smith Square, St Martin-in- the-Fields, Foundling Museum, National Gallery i Wallace Collection. Brała udział w festiwalach takich jak London Handel Festival, Brighton Early Music Festival, Festival Oude Muziek Utrecht Fringe oraz Jane Austen Festival w Bath. Koncertowała również w Polsce, Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Holandii, Luksemburgu, Szwajcarii, na Węgrzech, Ukrainie i w Czechach.
Współpracowała z zespołami The English Concert, Dunedin Consort, Mahogany Opera, Hera, The Mozartists, La Serenissima, The Amadè Players, Brandenburg Baroque Soloists, Literary Music, Music for Awhile i Fiori Musicali.
Jako dyrektorka artystyczna zespołu Royal Baroque, który w 2022 roku otrzymał grant Continuo Foundation, prowadziła koncerty w Wielkiej Brytanii i Europie. Zespół został wysoko oceniony w finale prestiżowego konkursu York Early Music International Young Artists Competition.
Dyskografia Katarzyny obejmuje album Forgotten Vienna nagrany z The Amadè Players (Resonus Classics, 2015), solową płytę French Collection (2018) oraz album Inventions (Prima Facie Records, 2023), zawierający pierwsze nagranie utworów klawesynowych Stephena Dodgsona i Elizabeth Maconchy. Recenzując Inventions na łamach Harpsichord & Fortepiano Magazine, Pamela Nash określiła Kowalik mianem „wyjątkowo godnej ambasadorki” twórczości obojga kompozytorów. Artystka nagrywała również dla BBC Radio 1.
Katarzyna Kowalik jest również aktywną edukatorką. Regularnie współpracuje z zespołem The Mozartists przy programie Mozart250, przybliżając wykonawstwo historyczne nowym odbiorcom podczas warsztatów i działań edukacyjnych.
Do jej najważniejszych przedsięwzięć w ostatnim czasie należy Out of Her Mouth (2023) – wysoko oceniona przez krytykę produkcja biblijnych kantat Élisabeth Jacquet de La Guerre, współprodukowana przez Dunedin Consort, Mahogany Opera i Hera. Spektakl prezentowano m.in. w Findhorn, Glasgow, Edynburgu, podczas York Early Music Festival oraz na Spitalfields Festival w Londynie. The Times określił produkcję jako „objawienie”, natomiast The Arts Desk zwrócił uwagę na „iskrzącą energię” gry Kowalik oraz jej „pewne i pełne wrażliwości” współbrzmienie z zespołem.
W 2024 roku Katarzyna Kowalik była brytyjską wykonawczynią projektu Inventions: The Harpsichord Across Time and Borders – cyklu koncertów łączących repertuar historyczny z nowymi utworami zamówionymi u Janet Oates, Evangelii Rigaki i Lisy Robertson. Projekt, prezentowany m.in. w Richmond i na Durham University, eksplorował techniki rozszerzone i nowatorskie sposoby wykorzystania klawesynu, ukazując jego potencjał w kontekście współczesnej muzyki.
W 2025 roku została jedną z laureatek konkursu Untitled Experiment, programu wspierającego artystów działających na styku muzyki eksperymentalnej i współczesnych praktyk performatywnych. Jej występ w Conway Hall ukazywał możliwości ekspresyjne klawesynu poza tradycyjnym kontekstem wykonawczym i był kolejnym krokiem w rozwijaniu jego współczesnego języka brzmieniowego i kulturowego.
W 2026 roku wystąpiła z recitalem solowym podczas Barnes Music Festival, a także współpracowała jako répétiteur przy produkcji Il ritorno d’Ulisse in patria Claudio Monteverdiego w Garsington Opera, pracując pod kierunkiem Laurence’a Cummingsa OBE.
W 2026 roku Katarzyna Kowalik otrzymała Stypendium Artystyczne Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rozwój projektu Medytacje na Klawesyn – innowacyjnego przedsięwzięcia łączącego muzykę dawną i współczesną z praktyką medytacyjną. Projekt wykorzystuje klawesyn, tybetańskie misy i elektronikę, a jego integralną częścią są nowe utwory zamówione u współczesnych kompozytorów. Projekt obejmuje nagranie płyty z wytwórnią Prima Facie Records, publikację książki nakładem Vision Edition oraz cykl immersyjnych, medytacyjnych koncertów w Wielkiej Brytanii i Europie na przestrzeni 2026–2027, z długofalową wizją rozwinięcia projektu w doświadczenie o międzynarodowym zasięgu.
Medytacje na Klawesyn otrzymały również wsparcie prywatnych sponsorów, ZAiKS’u, Vaughan Williams Foundation, Hinrichsen Foundation, Gemma Classical Music, The Marchus Trust.
Wybrane recenzje
„Objawienie… Czterech muzyków na scenie zdejmuje z muzyki Jacquet de La Guerre warstwy wieków, odsłaniając jej giętkość, lekkość i niezwykłą siłę oddziaływania. (…) To zaledwie siedmioro wykonawców w niewielkiej przestrzeni, a jednak ani przez chwilę nie mamy poczucia kameralności. Jest w tym surowa siła opowieści i potężny dramatyzm, przedstawione z porywającą bezpośredniością.”
Simon Thompson, The Times ⭐ ⭐ ⭐ ⭐ ⭐
„Klawesynistka Katarzyna Kowalik wraz z trojgiem muzyków Dunedin Consort prowadziła muzykę z iskrzącą energią, a współbrzmienie instrumentalistów i śpiewaków było pewne i pełne wrażliwości.”
Miranda Heggie, The Arts Desk ⭐ ⭐ ⭐ ⭐
„Katarzyna Kowalik kontynuowała swoją nienaganną grę na klawesynie, mimo że znalazła się na drodze fizycznych zalotów jednej z postaci.”
Adrian Ainsworth, ArtMuseLondon
„Śpiewacy – wszyscy niezwykle zwinni i stylowi – idealnie współbrzmią z czteroosobowym zespołem. Całość tworzy spójną muzycznie i dramaturgicznie opowieść.”
Andrew Clements, The Guardian ⭐ ⭐ ⭐ ⭐